Iemand vroeg me of ik een gelimiteerde artprint goedkoper wilde laten printen als poster voor die persoon. Op dat moment voelde ik: deze persoon ziet de waarde van mijn werk niet. Niet de dagen fotograferen, de jaren ervaring en ploeteren, het schilderen en perfectioneren, of de zorg waarmee ik een website opbouw om de stukken te verkopen. Toch kon ik beleefd weigeren op deze vraag. Want ik snap dat dit niet persoonlijk is, en dat hier ook iets in mij geraakt wordt.

Een paar maanden later zag ik dat diezelfde persoon mijn kunstwerk door AI had gehaald en de uitkomst deelde als ‘achtergrondje’ in zijn marketing. Toen kreeg ik een naar gevoel in mijn buik. Want hier moest ik een grens trekken, mijn auteursrecht was overschreden. Ik stuurde een net bericht en werd helaas gebagatelliseerd in de eerste instantie, maar na een uitleg hoe deze persoon het had gedaan, werd het beeld toch verwijderd. Daarom wil ik dit toch even delen. Er mag best wat bewustzijn ontstaan rondom deze situaties.

Er is iets geks aan de hand met beelden. Sinds AI alles kan combineren, doen veel mensen alsof kunst van niemand is. Alsof wat je online vindt zomaar van jou kan worden. Alsof een beeld dat door een algoritme is gehaald opeens nieuw eigendom is. Maar dat is een illusie.

Achter elk beeld zit een mens. Iemand die uren, dagen of weken heeft gewerkt aan iets dat betekenis draagt. Iemand die iets van zichzelf heeft gegeven. Wanneer je dat zonder toestemming gebruikt, haal je niet alleen een beeld weg, maar ook een stukje van die mens.

Ook als AI het heeft bewerkt of veranderd, blijft het originele werk de bron. De maker blijft de maker, hoe digitaal het resultaat ook lijkt. En daaronder ligt ook nog een dieper probleem, ik wil niet dat mijn werk AI traint. Op dit moment ben je daar als maker of ondernemer totaal niet beschermt tegen.

Toch schuurt er iets in onze samenleving. Er hangt een gemakzucht in de lucht. Mensen weten niet meer wat echt is en wat niet, en doen alsof dat hen ontslaat van verantwoordelijkheid. Kunstenaars weten ondertussen niet meer hoe ze hun werk kunnen beschermen in een wereld die alles door elkaar mixt.

Ik heb die fout zelf ook ooit gemaakt. Jaren geleden gebruikte ik een plaatje van Google op mijn website. Het leek onschuldig, tot ik op een dag een rekening van 250 euro kreeg van een partij die de rechten beheerde. Geen waarschuwing, geen uitleg, gewoon een rekening. En eerlijk: ze hadden gelijk. Ik had iets gebruikt dat niet van mij was.

Nu weet ik als maker dat ik diezelfde rechten heb. En ik verstuur zulke rekeningen nu ook. In het verleden gingen er rekeningen naar bedrijven en zelfs een politieke partij. Niet uit wrok, maar uit principe en het beschermen van mijn recht. Dus als ik je nu aanspreek voordat ik dat doe, zie dat dan als een vorm van coulance, omdat ik ook snap dat je niet alles kan weten.

Er zal een moment komen waarop er ook voor AI-beelden een organisatie opstaat die dit namens kunstenaars gaat doen. Een partij die herkent waar AI beeldmateriaal heeft gebruikt dat terug te leiden is naar origineel werk, en die namens makers rekeningen zal sturen. Net zoals het ooit gebeurde die foto’s van Google.

Want uiteindelijk draait het om iets fundamenteels, namelijk respect. Kunst is geen decorstuk voor content of een speeltje voor algoritmes. Kunst is een expressie van mijn leven, van betekenis. En zolang AI niet kan voelen dat het een grens over gaat, en de makers er van er ook geen verantwoordelijkheid voor nemen, is het aan ons om dat wél te doen.